Cụ thể hóa các quy định về thi hành Điều lệ Đảng
Hướng dẫn số 02-HD/TW được ban hành trên cơ sở Điều lệ Đảng, Quy định số 208-QĐ/TW ngày 26/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về thi hành Điều lệ Đảng và Quy chế làm việc của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa XIV.
Văn bản tập trung hướng dẫn nhiều vấn đề cụ thể liên quan trực tiếp đến tổ chức đảng và đảng viên, từ kết nạp Đảng, công nhận đảng viên chính thức, quản lý thẻ đảng viên, hồ sơ và cơ sở dữ liệu đảng viên, chuyển sinh hoạt Đảng, tổ chức đại hội, tặng Huy hiệu Đảng đến khen thưởng tổ chức đảng, đảng viên...
Đây là những nội dung có liên quan mật thiết đến công tác xây dựng Đảng ở cơ sở và việc thực hiện quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của mỗi đảng viên.
1. Làm rõ yêu cầu đối với người vào Đảng và đảng viên
Một trong những nội dung được Hướng dẫn quy định cụ thể là tuổi đời, trình độ học vấn của người vào Đảng trong một số trường hợp đặc biệt và yêu cầu đảng viên phải hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Hướng dẫn xác định nhiệm vụ được giao cho đảng viên không chỉ là nhiệm vụ theo Điều lệ Đảng mà còn bao gồm nhiệm vụ do tổ chức đảng, chính quyền, cơ quan, đơn vị, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội phân công.
Hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao được xác định là hoàn thành nhiệm vụ có chất lượng, hiệu quả và bảo đảm thời gian theo quy định. Chi bộ có trách nhiệm giúp đỡ, kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ của đảng viên và đưa vào nội dung đánh giá chất lượng đảng viên hằng năm.
Đây là điểm cần được các tổ chức đảng và đảng viên quan tâm trong quá trình phân công, theo dõi, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ.
2. Cụ thể hóa quy trình kết nạp Đảng và công nhận đảng viên chính thức
Hướng dẫn dành nhiều nội dung để quy định cụ thể về thủ tục xem xét kết nạp đảng viên, kể cả kết nạp lại, từ bồi dưỡng nhận thức về Đảng, đơn xin vào Đảng, khai lý lịch, thẩm tra lý lịch, lấy ý kiến nhận xét, nghị quyết của chi bộ đến quyết định của cấp ủy có thẩm quyền.
Đáng chú ý, Hướng dẫn cũng quy định việc xem xét kết nạp đối với người vào Đảng khi thay đổi đơn vị công tác, học tập hoặc nơi cư trú, cũng như việc phân công đảng viên chính thức theo dõi, giúp đỡ đảng viên dự bị.
Đối với công nhận đảng viên chính thức, hồ sơ gồm các tài liệu như giấy chứng nhận học lớp bồi dưỡng đảng viên mới, bản tự kiểm điểm của đảng viên dự bị, bản nhận xét của đảng viên được phân công giúp đỡ, nhận xét của tổ chức chính trị - xã hội và nghị quyết của chi bộ, quyết định của cấp ủy có thẩm quyền.
3. Đẩy mạnh quản lý thẻ, hồ sơ và cơ sở dữ liệu đảng viên
Một nội dung nổi bật của Hướng dẫn số 02-HD/TW là quản lý hồ sơ đảng viên, hồ sơ đảng viên điện tử và cơ sở dữ liệu đảng viên.
Hướng dẫn quy định thành phần hồ sơ đảng viên, trong đó có phiếu đảng viên điện tử; khi đảng viên được công nhận chính thức, hồ sơ được bổ sung thêm các tài liệu liên quan đến quá trình dự bị và công nhận chính thức.
Đáng chú ý, khi có thay đổi về lý luận chính trị, học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ, chức vụ, nghề nghiệp, khen thưởng, kỷ luật, hoàn cảnh gia đình..., đảng viên phải thực hiện bổ sung, cập nhật thông tin trên Cơ sở dữ liệu đảng viên qua ứng dụng “Sổ tay đảng viên điện tử”; cấp ủy, chi ủy, chi bộ thực hiện hướng dẫn, kiểm tra, xác nhận theo quy định.
Hướng dẫn đồng thời yêu cầu hồ sơ đảng viên phải được tổ chức đảng quản lý chặt chẽ, không được tẩy xóa, tự ý sửa chữa; việc quản lý hồ sơ khi đảng viên chuyển sinh hoạt Đảng cũng được quy định cụ thể.
Đây là một trong những nội dung có ý nghĩa thiết thực trong quá trình đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác xây dựng Đảng.
4. Quy định cụ thể hơn về chuyển sinh hoạt Đảng
Hướng dẫn dành một mục riêng quy định về chuyển sinh hoạt Đảng, trong đó làm rõ trách nhiệm của đảng viên, chi bộ và cấp ủy; thủ tục chuyển sinh hoạt chính thức, chuyển sinh hoạt tạm thời và quản lý sinh hoạt Đảng trong một số trường hợp cụ thể.
Đảng viên khi chuyển công tác, nghỉ hưu, nghỉ mất sức, phục viên, thay đổi nơi cư trú lâu dài hoặc trong những trường hợp thuộc diện phải chuyển sinh hoạt Đảng phải thực hiện đúng quy định; đồng thời có trách nhiệm bảo quản hồ sơ chuyển sinh hoạt Đảng.
Hướng dẫn cũng quy định trách nhiệm của cấp ủy trong việc hướng dẫn, kiểm tra và xử lý các trường hợp chậm nộp hoặc không nộp hồ sơ chuyển sinh hoạt Đảng.
5. Cụ thể hóa một số nội dung về tổ chức đại hội Đảng
Hướng dẫn số 02-HD/TW quy định quy trình tổ chức đại hội, trong đó đại hội đảng bộ có thể tiến hành hai phiên: phiên trù bị và phiên chính thức.
Phiên trù bị thực hiện các nội dung như bầu đoàn chủ tịch, đoàn thư ký, ban thẩm tra tư cách đại biểu; thông qua nội quy, chương trình làm việc, quy chế bầu cử, quy chế làm việc và hướng dẫn sinh hoạt của đại biểu. Phiên chính thức thực hiện các nội dung theo Điều lệ Đảng phù hợp với từng cấp.
Hướng dẫn cũng quy định cụ thể về trang trí trong đại hội, gồm khẩu hiệu, cờ Đảng, cờ Tổ quốc, tượng hoặc ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, ảnh Mác - Lênin và tiêu đề đại hội; đồng thời quy định trình tự các bước tiến hành đại hội.
6. Huy hiệu Đảng và công tác khen thưởng
Hướng dẫn quy định đảng viên đủ 30, 35, 40, 45, 50, 55, 60, 65, 70, 75, 80, 85, 90, 95 năm tuổi Đảng được xét tặng Huy hiệu Đảng. Một số trường hợp đảng viên bị bệnh nặng được xét tặng sớm theo thời hạn quy định; đảng viên từ trần được xét truy tặng Huy hiệu Đảng sớm nhưng không quá 12 tháng so với thời gian quy định.
Về khen thưởng, Hướng dẫn quy định việc khen thưởng đối với tổ chức đảng và đảng viên theo định kỳ và không theo định kỳ; trong đó chú trọng khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích đặc biệt xuất sắc, là điển hình tốt trong các lĩnh vực công tác.
7. Thực hiện thống nhất, nghiêm túc
Hướng dẫn số 02-HD/TW là văn bản có phạm vi nội dung rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều mặt của công tác xây dựng Đảng và sinh hoạt của tổ chức đảng, đảng viên.
Vì vậy, việc tuyên truyền, phổ biến cần được thực hiện có trọng tâm, phù hợp từng đối tượng, gắn với những vấn đề thực tiễn đang phát sinh trong tổ chức đảng và đội ngũ đảng viên.
Đối với các tổ chức cơ sở đảng thuộc Đảng bộ UBND thành phố, cần chú trọng nghiên cứu những nội dung liên quan trực tiếp đến công tác kết nạp, công nhận đảng viên chính thức; phân công, đánh giá nhiệm vụ của đảng viên; quản lý hồ sơ, cơ sở dữ liệu đảng viên; chuyển sinh hoạt Đảng; tổ chức đại hội và công tác khen thưởng để triển khai thực hiện thống nhất, đúng quy định.
Hướng dẫn số 02-HD/TW có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký và thay thế Hướng dẫn số 01-HD/TW ngày 19/5/2026 của Ban Bí thư khóa XIV; được phổ biến đến chi bộ để thực hiện.