Chỉ thị xác định an ninh môi trường là trạng thái môi trường an toàn, ổn định, bền vững, trong đó các nguy cơ, rủi ro được nhận diện, dự báo, phòng ngừa, kiểm soát và ứng phó hiệu quả, không gây tổn hại đến an ninh quốc gia, an ninh con người, trật tự, an toàn xã hội và lợi ích quốc gia - dân tộc. Bảo đảm an ninh môi trường là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, lâu dài của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước, lấy Nhân dân làm trung tâm, chủ thể và động lực; lực lượng Công an nhân dân giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu, tổ chức thực hiện.
Tăng cường lãnh đạo, hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro
Chỉ thị đánh giá công tác bảo đảm an ninh môi trường thời gian qua đạt nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, tư duy quản trị, thể chế còn hạn chế; sự phối hợp giữa các cơ quan và năng lực nhận diện, dự báo, cảnh báo, xử lý rủi ro chưa đáp ứng yêu cầu. Tình trạng ô nhiễm môi trường, suy thoái tài nguyên, biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan, tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường còn diễn biến phức tạp.
Trước yêu cầu phát triển mới, Bộ Chính trị yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội về bảo đảm an ninh môi trường. Các cấp ủy đảng, chính quyền từ Trung ương đến cơ sở cần tích hợp nhiệm vụ này vào nghị quyết, chương trình công tác hằng năm và nhiệm kỳ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ; đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng chủ động phòng ngừa, quản trị rủi ro từ sớm, từ xa. Đồng thời, đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và toàn xã hội; phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư trong nhận diện, phòng ngừa, giám sát và tham gia ứng phó các nguy cơ, rủi ro môi trường.
Cùng với đó, cần rà soát, hoàn thiện đồng bộ pháp luật, cơ chế, chính sách; xác định rõ trách nhiệm, thẩm quyền của các cấp, các ngành và người đứng đầu trong nhận diện, phòng ngừa, kiểm soát, ứng phó và xử lý nguy cơ, rủi ro an ninh môi trường. Yêu cầu quản trị rủi ro phải được tích hợp ngay từ quá trình hoạch định chính sách, chiến lược, quy hoạch, chương trình, dự án; tăng cường giám sát quá trình thực hiện và kịp thời điều chỉnh khi rủi ro phát sinh, gia tăng.
Chủ động phòng ngừa, kiểm soát nguy cơ, rủi ro môi trường
Chỉ thị yêu cầu kiểm soát chặt chẽ các dự án, cơ sở, nguồn thải có nguy cơ gây ô nhiễm; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm vi phạm; bảo đảm thực hiện đầy đủ trách nhiệm khắc phục hậu quả, phục hồi môi trường và bồi thường thiệt hại theo quy định.
Các cơ quan liên quan cần xây dựng bộ tiêu chí phân loại, cảnh báo rủi ro an ninh môi trường; hoàn thiện phương án bảo đảm an ninh, an toàn đối với khu vực, cơ sở, công trình, hệ thống có nguy cơ xảy ra sự cố môi trường nghiêm trọng. Đồng thời, xây dựng kịch bản ứng phó, chủ động xử lý từ sớm, từ xa, không để sự cố môi trường lan rộng, kéo dài, trở thành khủng hoảng; xử lý dứt điểm các khu vực ô nhiễm nghiêm trọng, kéo dài và các vấn đề môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống Nhân dân.
Đối với các nguy cơ liên quan đến tài nguyên, năng lượng, đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu và các thách thức mới nổi, xuyên biên giới, Chỉ thị yêu cầu chủ động nhận diện, đánh giá, dự báo, cảnh báo và quản trị rủi ro; nâng cao khả năng thích ứng, chống chịu, phục hồi trước tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan. Đồng thời, chủ động quản trị rủi ro phát sinh từ hóa chất, điện hạt nhân, năng lượng mới, vật liệu, công nghệ mới và hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ, mô hình phát triển mới.
Tạo đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Bộ Chính trị xác định là tạo đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và dữ liệu phục vụ quản trị an ninh môi trường.
Theo đó, cần đổi mới phương thức quản trị dựa trên khoa học, công nghệ, dữ liệu và phân tích rủi ro; ưu tiên nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng, làm chủ công nghệ phục vụ nhận diện, giám sát, phân tích, dự báo, cảnh báo sớm và xử lý nguy cơ, rủi ro môi trường.
Chỉ thị yêu cầu phát triển hệ thống giám sát, phân tích, dự báo, cảnh báo sớm và bản đồ rủi ro an ninh môi trường trên nền tảng số; hoàn thiện, tích hợp, liên thông và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu môi trường với các cơ sở dữ liệu có liên quan. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, cơ sở nghiên cứu, đào tạo và doanh nghiệp; huy động nguồn lực phát triển, làm chủ và ứng dụng công nghệ, sản phẩm, giải pháp phục vụ bảo đảm an ninh môi trường.
Nâng cao năng lực phát hiện, xử lý vi phạm và tăng cường hợp tác quốc tế
Chỉ thị đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực phát hiện, đấu tranh, xử lý hành vi xâm hại an ninh môi trường; nâng cao chất lượng công tác nắm tình hình, điều tra cơ bản, phân tích, dự báo chiến lược, nhận diện sớm các hoạt động, hành vi có khả năng tác động, xâm hại an ninh môi trường, an ninh quốc gia, an ninh con người và lợi ích quốc gia - dân tộc. Đồng thời, tập trung đấu tranh, xử lý nghiêm tội phạm, vi phạm pháp luật về môi trường, tài nguyên, đa dạng sinh học; kiên quyết xử lý hành vi tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, bao che, tiếp tay cho vi phạm.
Về hội nhập và hợp tác quốc tế, Bộ Chính trị yêu cầu tích cực tham gia, đóng góp xây dựng các cơ chế hợp tác quốc tế, khu vực về môi trường và an ninh môi trường; thực hiện hiệu quả các cam kết quốc tế phù hợp với điều kiện đất nước, bảo đảm hài hòa giữa lợi ích quốc gia - dân tộc với trách nhiệm quốc tế theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Đồng thời, tăng cường hợp tác, trao đổi thông tin, dự báo, cảnh báo và phối hợp xử lý các nguy cơ môi trường xuyên biên giới; đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và huy động nguồn lực quốc tế.
Tổ chức thực hiện đồng bộ, thống nhất, thực chất, hiệu quả
Chỉ thị yêu cầu cấp ủy, tổ chức đảng các cấp phổ biến, quán triệt đến chi bộ và đảng viên, bảo đảm thống nhất nhận thức và hành động về bảo đảm an ninh môi trường trong hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng, ban hành chương trình hành động cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của Chỉ thị, bảo đảm đồng bộ, thống nhất với Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới và Chương trình hành động số 31-CTr/TW ngày 28/7/2026 của Bộ Chính trị thực hiện Kết luận số 75-KL/TW; phân công các bộ, ngành, địa phương tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả.
Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương, Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương, Đảng ủy Công an Trung ương, Quân ủy Trung ương và cấp ủy, tổ chức đảng các cấp trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Chỉ thị đồng bộ, thống nhất, thực chất, hiệu quả. Các tỉnh ủy, thành ủy lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể hóa Chỉ thị phù hợp với đặc điểm, tình hình địa phương; xác định rõ mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ, trách nhiệm, cơ chế phối hợp và lộ trình thực hiện bảo đảm an ninh môi trường tại địa phương. Đảng ủy Công an Trung ương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan thường xuyên theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, sơ kết, tổng kết, định kỳ báo cáo Bộ Chính trị tình hình, kết quả thực hiện Chỉ thị.
Chỉ thị số 15-CT/TW đặt ra yêu cầu triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp từ nâng cao nhận thức, hoàn thiện thể chế, chủ động phòng ngừa và quản trị rủi ro đến phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao năng lực thực thi và tăng cường hợp tác quốc tế, góp phần bảo đảm an ninh môi trường trong thời kỳ phát triển mới của đất nước.